Carmen Roca Igual: ‘Ik maak graag toegankelijke kunst’

‘We veranderen terwijl we bezig zijn’

Carmen werkt momenteel aan haar allereerste speelfilm, getiteld The Last Lola. “Hij is nog niet uitgebracht. Dit is de eerste montage.” Ze heeft met tussenpozen aan het project gewerkt en is er nu al een tijd mee bezig. Dat ze zelf veranderd is sinds het begin van het project, vindt ze zowel uitdagend als interessant, want het is natuurlijk van invloed op haar huidige benadering van het filmmateriaal. “We veranderen terwijl we bezig zijn. Verandering is in het leven het meest constante element.” Ze verwijst naar de Amerikaanse regisseur en schrijver Miranda July, die sprak van ‘steeds weer de meerderjarigheid bereiken’. Carmen is gefascineerd door verandering. “Dat komt ook door de manier waarop ik ben opgevoed. In de tijd dat ik opgroeide, verhuisden we vaak. Ik heb nooit langer dan twee jaar op dezelfde school gezeten. Dat wordt dan deel van hoe je de wereld ziet. Soms kan een enkel gesprek er al voor zorgen dat je groeit.”

Een moderne manier van schilderen

Carmen vindt het wel grappig dat ze genomineerd is in de categorie Schilderkunst. “Ik ben doorgegroeid naar multimedia, maar ik schilder en teken wel en ik maak altijd schetsen voor ik aan een project begin.” In haar optiek kun je bewegend beeld, zoals een langzame zoom, beschouwen als een moderne manier van schilderen. “Kleur, compositie – het hoort er allemaal bij.” Carmen studeerde Interactive Media Design, een terrein dat ze beschrijft als ‘erg technologisch’, maar vaak integreert ze haar videokunst in installaties, waarmee ze situaties schept voor representatie en receptie. In haar afstudeerscriptie maakte ze een vergelijking tussen maskers, die in veel culturen worden gebruikt voor ritueel en performance, en face filters, die op social media voor representatie worden gebruikt. Kunnen we de wijze waarop mensen ons zien, manipuleren? En wat betekent een enkel moment van waarneming binnen het hele proces van verandering? Carmen merkt op dat face filters op dit moment niet alleen ouderwets zijn, maar zelfs weerstand opwekken – in 2020, waren ze ‘the latest thing’. Deze ontwikkeling maakt eigenlijk ook deel uit van het verhaal.

Ramen en balkons

Als je dit alles in aanmerking neemt, is het misschien niet verrassend dat Carmen geïntrigeerd is door ramen en balkons, plekken waar we niet alleen observeren, maar ook gezien worden. “Ik was echt behoorlijk geschokt door de enorme ramen in Nederland. In veel landen zijn ramen juist klein!” Je vraagt je af wat dit zegt over Nederlanders…

Vorig jaar presenteerde Carmen op Prospects/Art Rotterdam een werk dat gebaseerd was op het idee van het balkon. Ze legde daarbij uit dat “ik mij bewust werd van de lichamelijkheid van de relatie tussen beschouwer en kunstwerk, toen ik besloot mijn video-based praktijk naar de ruimte te verplaatsen. Ik besefte dat de video’s tot leven konden komen en dat de beschouwer een personage zou kunnen zijn.” Ze wil het idee van balkons als kleine ‘toneeltjes’, waar ze op hetzelfde moment meerdere situaties kan laten zien, graag verder ontwikkelen. “Balkons communiceren in de ruimte heel direct met de beschouwer. Ik houd niet van hyperingewikkelde concepten. Ik maak graag toegankelijke kunst. Ik werk altijd aan verschillende projecten tegelijk. Of het nou gaat om film, beeldende kunst of schrijven – ik doe bij alle drie hetzelfde. Het is mijn belangstelling voor wat er in ons zit.”

Je eigen normen bedenken

“De nominatie was een verrassing”, zegt Carmen, “een echte verrassing. Het geeft je het gevoel dat je op de goede weg bent”. En wat als ze de Piketprijs in haar categorie zou winnen? “Dan gaat het op de bankrekening die ik heb voor kunst. Het is moeilijk om geld te vinden voor video. Fondsen voor videokunst, dat is echt lastiger.” Mijmerend over de vraag waar ze zichzelf ziet in de toekomst, zegt ze: “Het gaat om het uitstippelen van mijn eigen weg, om wat voor mij belangrijk is, om hoe ik het wil doen. Het gaat niet zozeer om waar ik mijzelf zie… Ik wil mijzelf die vragen stellen. Het gaat om integriteit, om het bedenken van je eigen normen.”

Foto: Eliza-Sophie Sekrève
Tekst: Anna Beerens