Carmen Roca Igual: ‘Je moet doen waar je energie van krijgt’

Carmen is bezig haar weg te vinden en plannen te maken. “Ik dien aanvragen in voor residenties, vooral in Madrid. Ik ben nog niet klaar voor een studio hier. Ik heb ook andere kunstenaars geholpen met hun projecten en daar erg veel van geleerd. Wat galeries betreft, dat is lastig. Ik heb nog niet die band gevonden die ik had met 1646.” Carmen is nostalgisch over deze experimental art space in de Haagse Boekhorststraat. Ze heeft ook warme herinneringen aan haar deelname aan Prospects bij Art Rotterdam 2024 en aan haar bijdrage, alweer een tijdje geleden, aan een evenement over internetcultuur en identiteit georganiseerd door V2_Lab for the Unstable Media, een interdisciplinair centrum voor kunst en mediatechnologie, ook in Rotterdam. Dus ja, Nederland blijft aan haar trekken, maar daar is ze nu niet. Ze overweegt contact te zoeken met CA2M (Centro de Arte Dos de Mayo, een museum voor hedendaagse kunst in Madrid. “Ze hebben samengewerkt met 1646 en kunstenaars gedeeld”, legt ze uit. Ze vat haar huidige situatie samen: “Het valt niet mee, maar het is ook spannend. Je moet doen waar je energie van krijgt.”

Verhalen

Carmen werkt al geruime tijd aan een speelfilm met de titel The Last Lola. “Het was een beetje gestagneerd”, zegt ze. “Tijdens gesprekken met producers begon ik het gevoel te krijgen dat het niet meer was wat mij oorspronkelijk voor ogen stond. Ik besloot om het even stil te zetten, maar daar was ik ook niet gelukkig mee. Toen ben ik een nieuwe montage gaan maken, waarbij ik een nieuwe richting ben ingeslagen. Ik heb er nu een beter gevoel over en ik ben er weer met mensen over aan het praten. Ik ben nogal een perfectionist, weet je.” Je zou de film kunnen zien als een onderdeel van Carmens drang om verhalen te vertellen. “Momenteel schrijf ik ook veel”, zegt ze. “Schrijven is een aangeboren iets voor mij, maar ik ben nu ook bezig met een online cursus. Daar ben ik vorig jaar mee begonnen in een periode dat er erg veel veranderde. Het is alsof iemand me dingen influistert, als bij een medium tijdens een seance. Ik schrijf eerst alles op wat me invalt en daarna maak ik keuzes. Misschien wordt het een verzameling korte verhalen.” Ze merkt op dat Threads of Femininity, een samenwerking met STROOM Den Haag in 2025, ook de vorm van een publicatie had. “Schrijven zit in al mijn werk”, zegt ze. “Zelfs voor een non-verbaal werk maak je een script.”

Lichamelijkheid

Desondanks biecht ze op dat het geschreven woord haar niet voldoende bevrediging schenkt. Er is immers de lichamelijkheid van het schilderen, de aantrekkingskracht van het non-verbale. “Ik heb net een hoofdbord voor mijn bed geschilderd”, lacht ze. “Het ziet er uit als een filmdecor voor een prinsessenbed. Ik miste het fysieke, dus ik heb het gewoon gedaan. Ik zag pas een open call voor een residentie die samenhangt met een performance. Ik stond op het punt om het opzij te leggen, want ik ben niet echt een performer. Maar toen dacht ik, wacht, ik zou best meer onderzoek willen doen naar het niet-verbale. Ik heb dit eerder gedaan, het is geen onbekend terrein. Dus ik denk dat ik toch een portfolio ga maken.” Carmen is gefascineerd door de dynamiek van observatie; een terugkerend thema in haar werk zijn met name vrouwen die zich bekeken voelen. “Ik herinner me dat ik in een auto zat en keek naar een prachtig dor landschap en toen voelde dat degene die reed naar mij keek. Ik betrapte me erop dat ik probeerde er interessant uit te zien. Is dit een intiem moment dat onoprecht wordt? Dat omslaat in acteren? Of is het dat toch niet? Is het op de een of andere manier toch echt? Ik denk dat je jezelf kunt vinden door te worden bekeken.”

Een confronterend moment

De nominatie voor de Piket Kunstprijzen kwam, aldus Carmen, op “een confronterend moment”. “Ik stelde me juist in die periode vragen over mijn relatie met de kunstwereld. Het winnen van de prijs was een schok voor me. Het gaat ook over het omgaan met verwachtingen. Ik had ooit een leraar die echt in me geloofde. Dat was geweldig maar ook raar, want je weet immers niet wat er gaat gebeuren. Kunst is een fantastische manier om verhalen te vertellen, maar je kunt niet voorspellen waar dat jou gaat brengen.” Toch is ze, juist op dit moment dat er van alles kan gebeuren, blij dat ze het geld van de prijs heeft om op terug te vallen. “Ik reisde veel heen en weer tussen Madrid en het dorp van mijn ouders. Ik heb geboft dat ik nu een huis in Madrid heb gevonden waar ik een paar maanden kan wonen.” In haar rapport prees de Piket-jury Carmen vanwege haar vermogen om urgente culturele vragen te vertalen naar aantrekkelijke en gelaagde visuele kunst en zei nieuwsgierig te zijn naar haar ontwikkeling in de komende jaren. Het lijkt erop dat Carmen net zo nieuwsgierig is. Maar gezien de rol die balkons en vensters spelen in haar werk, is zij vast uitstekend in staat windows of opportunity te vinden.

This interview is also available in English.

Foto: Eliza-Sophie Sekrève
Tekst: Anna Beerens